Gülenbeweging in Brussel: ‘Heeft meer transparantie ons geholpen?’

De internationale Gülenbeweging van de Turks islamitische prediker Fethullah Gülen roept al jaren vragen op. Sinds president Erdogan zijn aartsvijand Gülen beschuldigde van de mislukte staatsgreep krijgen sympathisanten van de prediker meer dan ooit te maken met argwaan, haatcampagnes en boycots. Ook bij Brusselse aanhangers vlogen er stenen door de ruit. Ramazan Guveli, directeur van Dialogue Platform, een vereniging die pleitbezorger is van het gedachtegoed van Gülen in Europa, reageert op de verdachtmakingen.

Dialogue Platform werd in 2000 in Limburg opgericht door Belgisch-Turkse zakenmannen en onderwijzers, met als doel om bruggen te bouwen tussen moslims en niet-moslims. De vereniging verhuisde later naar de Montoyerstraat in Brussel waar ze regelmatig conferenties en lezingen organiseert over maatschappelijke thema’s zoals vrouwenemancipatie en radicalisering. Sinds Fethullah Gülen in 2009 erevoorzitter werd, is de vereniging het publieke gezicht van de denker. Toch hangt er geen portret van de prediker in het sobere kantoor van de Brits-Turkse directeur Ramazan Guveli. En ook geen Turkse vlag.

Allereerst, wie is Fethullah Gülen?
Ramazan Guveli: Gülen is een islamitische geestelijke, intellectueel en vredesactivist. Hij woont sinds 1999 in de Verenigde Staten, maar komt oorspronkelijk uit Turkije waar hij als prediker honderdduizenden mensen inspireerde met zijn sociaal activisme. Gülen was geen gewone imam. In plaats van moskeeën te bouwen, bouwde hij scholen. Volgens hem was onwetendheid het grootste probleem van zijn tijd. Ook Brussel telt twee scholen die gelinkt zijn aan de Gülenbeweging: het Nederlandstalige Lucernacollege in Anderlecht en het Franstalige Ecole des Etoiles in Haren.

Heeft de beweging nog andere idealen?
Guveli: De Gülenbeweging wordt in het Turks Hizmet genoemd, wat je kunt vertalen als ‘dienstbaarheid’. Dat betekent dat we onze tijd en ons geld inzetten om anderen van dienst te zijn. We willen elk individu de mogelijkheid geven om zich te ontwikkelen tot een goed mens die een waardevolle bijdrage levert aan de gemeenschap. Daarom bouwen we scholen, bieden we humanitaire hulp in Afrika en zijn we sociaal actief. Onze basisbeginselen liggen in lijn met de Europese waarden. We verdedigen mensenrechten, individuele vrijheden en zijn tegen elke vorm van discriminatie.

Met welke humanitaire of religieuze organisatie kan de Gülenbeweging het best worden vergeleken?
Guveli: We worden soms vergeleken met Opus Dei. In veel opzichten verschillen we van hen, maar wij staan net als hen ook open voor niet-religieuze personen. Hizmet is begonnen vanuit het islamitische geloof, maar inmiddels zijn we een transnationale beweging die het meest actief is in niet-moslimlanden. De vergelijking met de Jezuïeten is misschien het beste omdat zij eveneens veel belang hechten aan onderwijs.

Hoeveel sympathisanten hebben jullie in België?
Guveli: Dat is een moeilijke vraag, want we zijn een open beweging zonder hoofdkantoor en zonder lidmaatschap en er komen voortdurend mensen bij terwijl anderen afhaken. De beste indicatie is de Turks-Belgische koepelvereniging Fedactio, die 68 verenigingen groepeert die aan Hizmet gelieerd zijn.

Jullie krijgen soms het verwijt dat de organisatie niet transparant is.
Guveli: Europese parlementsleden hebben mij dikwijls gevraagd waarom we niet transparant zijn over welke scholen en verenigingen aangesloten zijn. Ik heb altijd geantwoord dat er in Turkije door de jaren heen verschillende groepen zijn gediscrimineerd: Alevieten, linkse groeperingen, conservatieven. Daardoor zijn Turken wantrouwig geworden om hun identiteit kenbaar te maken.
Toch hebben we gehoor gegeven aan de vraag om meer transparantie. We hebben alle Hizmet-sympathisanten gevraagd om lid te worden van verenigingen, onder de koepel van Fedactio. We hebben vakbonden opgericht en federaties. En nu? Nu was het doodsimpel voor de AKP om ons op te sporen. Heeft meer transparantie geholpen? Ja, om ons leven in een hel te veranderen.

Wat is uw reactie op de beschuldiging dat Gülen achter de mislukte staatsgreep zou zitten?
Guveli: Vanaf het moment dat het nieuws bekend werd heeft Gülen de coup veroordeeld en elke betrokkenheid ontkend. Ondanks het feit dat we zelf lijden onder de AKP-regering, keuren wij een militaire interventie nooit goed. Gülen heeft laten weten dat hij pleit voor een onafhankelijk internationaal onderzoek.

Moet eventuele betrokkenheid van de Gülenbeweging ook onderzocht worden?
Guveli: Natuurlijk. Ik wil ook weten wie dit in vredesnaam Turkije én de Gülenbeweging heeft aangedaan. Er is een heksenjacht gaande tegen ons. Turkse kranten verwijzen naar ons als een virus, als kankercellen waarvan het land gezuiverd moet worden. Als blijkt dat sommige Gülen-aanhangers toch bij de coup betrokken waren, hebben ze de principes van Gülen verraden en moeten ze gestraft worden.

Hoe weet u zo zeker dat Gülen zelf niet betrokken is?
Guveli: Ik ontving de avond van de coup een sms van een vriend uit Londen: ‘Er staan soldaten op de Bosporusbrug’. Ik ben meteen op internet gaan kijken en zodra ik de beelden zag vroeg ik me af of het wel een echte militaire coup was. Normaal gebeuren staatsgrepen ‘s nachts als iedereen ligt te slapen en niet om tien uur ’s avonds als iedereen tv zit te kijken. Politieke analisten vragen zich inmiddels af of de coup bedoeld was om te mislukken.

Suggereert u dat de coup in scène is gezet door de regering zelf?
Guveli: Nee. Ik betwijfel niet dat het een echte coup was, maar ik stel me wel vragen bij de amateuristische organisatie. Stel je voor dat Hizmet achter de coup zou zitten. Dat zou toch een zeer stomme zet zijn? Na de machtsovername heb je de steun van het volk nodig. Waarom zou je dan aan soldaten vragen om op burgers te schieten? 99 procent van de mensen is tegen zo’n machtsovername, dus daarna heb je een onbestuurbaar land.

Gülen krijgt soms het verwijt dat hij Erdogan zelf groot heeft gemaakt. Hij steunde de AKP tot 2013.
Guveli: Het spijt me, maar hoe konden wij weten dat Erdogan deze weg zou inslaan? Aanvankelijk promootte hij liberale waarden, sprak hij over Europees lidmaatschap en ging hij coalities aan met liberalen en democraten. Hij beweerde dat hij geen islamist meer was, maar een moslimdemocraat. Iedereen dacht dat Turkije aan het veranderen was. Als we hadden geweten dat we werden misleid, hadden we hem nooit gesteund. Waarom zouden we onszelf die marteling aandoen? We hebben een vergissing gemaakt.

Waarom richt de Gülenbeweging zelf geen politieke partij op? Jullie hebben een uitgesproken visie, veel sympathisanten en de financiële middelen.
Guveli: Sommige academici die recent uit Turkije zijn gevlucht vinden dat we dat hadden moeten doen. Maar een van onze principes is dat we een apolitieke beweging zijn. We zijn daarvan afgeweken toen we close werden met de regering en daarvoor hebben we een zware prijs betaald. Tot vorig jaar geloofde ik dat het oprichten van een politieke partij onze open filosofie zou schaden, maar inmiddels ben ik het met die academici eens. Helaas is het nu te laat, want als organisatie heeft Hizmet in Turkije geen toekomst meer.

Volgens critici zijn jullie al lang bezig met infiltratie binnen het systeem.
Guveli: Infiltratie, dat woord suggereert dat een elite het alleenrecht heeft op alle jobs binnen overheidsinstellingen. Heb ik als Turks staatsburger soms geen recht om bij de overheid te werken, omdat ik van Fethullah Gülen hou? Onze beweging telt duizenden scholen en miljoenen afgestudeerden. Waar komen die terecht na hun studies? Ofwel in de private sector, ofwel bij de overheid. Als dat infiltratie is, zijn AKP-aanhangers en seculieren ook al jaren in het ‘infiltreren’.

Wat vindt u van de seculiere Belgische samenleving, waarin kerk en staat gescheiden zijn?
Guveli: Toen Turkije nog seculier was werd de hoofddoek verboden, waardoor het recht van vrouwen op onderwijs in gevaar kwam. Dat vinden wij even kwalijk als vrouwen verplichten om een hoofddoek te dragen. Wij moeten vrije landen creëren waar individuele rechten worden gerespecteerd.

Als expat is het in België geweldig, maar als moslim is het niet altijd gemakkelijk. Dat is niet de schuld van België, dat is de schuld van de moslims zelf. Wij moeten kritisch naar onszelf kijken. Als onze kinderen zulke vreselijke terreurdaden plegen, is het niet de fout van de niet- moslims dat ze schuin naar moslims kijken.

Mensen vragen zich sinds de opkomst van IS af of islam en democratie wel samengaan. Maar er is een groot verschil tussen onze manier van denken en die van islamisten, die religie met politiek mengen en de islam gebruiken voor hun eigen doelen. Voor Erdogan is democratie slechts een middel. Een trein waar je vanaf springt als je je doel hebt bereikt. Terwijl wij in de waarde van de democratie geloven en ervan overtuigd zijn dat de islam daar perfect mee samengaat. Corruptie en machtsmisbruik zorgen ervoor dat er vandaag nog weinig democratische islamitische landen zijn.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: